Yarıiletken X-ışını ve gama ışını dedektörleri; astrofizikte X-ışını uydularının odak düzlemi aygıtlarında, sağlık alanında kanser ve diğer hastalıkların tanısında, güvenlik alanında ise radyoaktif madde içeren patlayıcıların saptanması ve radyoaktif maddelerin yasa dışı taşınmasının önlenmesinde yaygın olarak kullanılır.
Yüksek enerji astrofiziğinin ilerlemesi, gelişmiş yarıiletken dedektörlerin geliştirilmesiyle yakından ilişkilidir. Yüksek Enerji Astrofiziği Dedektör Laboratuvarında kadmiyum çinko tellür (CdZnTe) dedektörleri tasarlıyor, üretiyor ve test ediyoruz.
CdZnTe dedektörlerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar, bu dedektörlerin CubeSat adı verilen küçük uydularda kullanılmasına odaklanmaktadır. Türkiye’den bilimsel bir aygıt taşıyan ilk uydu olan BeEagleSat, 2017 yılında Uluslararası Uzay İstasyonundan uzaya bırakılmıştır. Dedektörün geliştirilmiş bir sürümü, Sharjah-Sat-1 üzerinde kara deliklerin uzun süreli gözlemlerini yapmak üzere üretilmektedir. Aynı dedektör sistemleri, sağlık alanında X-ışını görüntüleme ve tıbbi tanı için gama probları ve gama kameraları olarak da kullanılabilir.
